Waterstof als strategische infrastructuur: drie belangrijke conclusies

Waar klimaatbeleid aanvankelijk de boventoon voerde, wordt energiezekerheid steeds meer de belangrijkste factor. De crises in Oekraïne en Iran hebben de aandacht gevestigd op het diversifiëren van de energiemix, waarbij waterstof een sleutelrol speelt. Hier zijn drie belangrijke conclusies van ons ETI-team.

1. Waterstof als energiebron voor veerkracht, schaalvergroting is nu essentieel

Europa heeft niet langer meer waterstofpilotprojecten nodig; het heeft schaalvergroting nodig. Europa begon als koploper en kan die positie heroveren, maar de pilotfase is voorbij. De uitdaging is nu schaalvergroting, en dat vereist wetgeving en beleid om de vraag effectiever te stimuleren.

De boodschap van de top was duidelijk: als waterstof niet in Europa wordt geproduceerd, zullen de technologie en de bijbehorende activiteiten elders plaatsvinden. Europa loopt dan het risico een importeur van waterstof te worden, precies het scenario dat men met de ambities voor energiezekerheid wil voorkomen. Een belangrijk thema van de top was het belang van regelgevende zekerheid. Zo moeten EU-lidstaten de RED III-doelstellingen consistent en tijdig implementeren. De versterking van het emissiehandelssysteem en het koolstofgrensheffingsmechanisme werd als een positief signaal gezien; verzwakking ervan zou de ontwikkeling van de sector schaden.

2. Lagere kosten in de hele keten en een sterker businesscase

Politieke wil is een noodzakelijke eerste stap, maar waterstof zal pas op grote schaal worden ingezet als het businessplan ook werkt. Een ander terugkerend thema tijdens de top was hoe de kosten in de gehele waterstofwaardeketen verlaagd kunnen worden en hoe de huidige beleidssignalen gekoppeld kunnen worden aan toekomstige investeringsbeslissingen.

Technologie is niet het obstakel. Die is bewezen. De onzekerheid over de regelgeving is de werkelijke barrière, met name het ontbreken van duidelijke mechanismen om de vraag te stimuleren. Openbare aanbestedingen die zich uitsluitend richten op de laagste prijs, plaatsen waterstof in een structureel nadeel. Financiële prikkels voor afnemers, sectorale verplichtingen en een stabiel regelgevingskader zijn allemaal essentieel.

3. Grensoverschrijdende infrastructuur, de onmisbare factor

Lagere kosten en een groeiende vraag leveren alleen resultaten op als waterstof fysiek de industrieën kan bereiken die het nodig hebben. Dat vereist grensoverschrijdende infrastructuur tussen EU-lidstaten. Bedrijven moeten weten waar ze zich kunnen vestigen, en een waterstofinfrastructuur vormt de basis voor die zekerheid.

Rotterdam wil de waterstofhub van Noordwest-Europa worden. Een uitstekend voorbeeld hiervan: tijdens de top activeerde Koning Willem-Alexander symbolisch het eerste deel van Gasunie's nationale waterstofnetwerk, een 32 kilometer lange pijpleiding tussen Maasvlakte en Pernis in de haven van Rotterdam. Voortbouwend op dit eerste deel van het nationale waterstofnetwerk hebben Gasunie, Open Grid Europe en Thyssengas een overeenkomst getekend voor de ontwikkeling van een grensoverschrijdende waterstofverbinding tussen Nederland en Duitsland, die naar verwachting rond 2031 gereed zal zijn. Het doel is om de Duitse industrie en de chemische sector directe toegang te geven tot Nederlandse faciliteiten voor waterstofproductie, -opslag en -import.

Kortom

De top maakte één ding duidelijk: waterstof kan alleen op grote schaal worden ingezet als beleid, economie en infrastructuur hand in hand gaan. Geef waterstof opnieuw prioriteit op EU-niveau, verlaag de kosten in de hele waardeketen en investeer fors in grensoverschrijdende infrastructuur. De ingrediënten zijn aanwezig. Dit zijn praktische vragen waar bedrijven vandaag de dag al mee worstelen.