Gemeentelijke fusie: kans of risico voor inwoners?

Gemeenten staan in toenemende mate voor complexe bestuurlijke opgaven. Beperkte financiële middelen en afnemende bestuurskracht maken dat kleinere gemeenten overwegen om de krachten te bundelen door te kiezen voor een ambtelijke of bestuurlijke fusie met omringende gemeenten. In deze blog hierover wat meer informatie! Handig voor de aankomende verkiezingen.

Ambtelijk of bestuurlijk fuseren?

Bij een ambtelijke fusie blijven gemeenten (juridisch) zelfstandig. De huidige gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders worden behouden. Gemeentelijke ambtenaren werken echter na de ambtelijke fusie voor één gezamenlijke organisatie. De ambtelijke fusie wordt voornamelijk geregeld door de Wet gemeenschappelijke regeling en kent twee vormen:

Nieuwe juridische entiteit:SED-organisatie

Gastheermodel:Amstelveen-Aalsmeer (AA)-organisatie

Een bestuurlijke fusie ziet op gemeentelijke herindeling. Gemeenten zullen ophouden te bestaan en een nieuwe gemeente wordt gevormd. De opheffing en instelling van gemeenten moet plaatsvinden bij wet (zie artikel 123 van de Grondwet) en is concreet vastgelegd in de Wet algemene regels herindeling. Denk hierbij aan de toekomstige bestuurlijke fusie per 1 januari 2027 van de gemeenten Wijdemeren en Hilversum.

Noodzakelijkheid fuseren

Working Paper van de WRR

Een ambtelijke fusie kan oplossingen bieden door kennis te delen met buurgemeenten. Het lokaal bestuur leidt de ambtelijke organisatie, maar de afstand tussen deze partijen biedt minder grip voor sturing. Een bestuurlijke fusie pakt dit aan door één organisatie te vormen.

Pointer (KRO-NCRV)

Fuseren als verkiezingsthema

Tijdens de aankomende gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 kunnen inwoners kiezen wie hen de aankomende jaren mag vertegenwoordigen. Voor gemeenten waar een fusie wordt overwogen, biedt deze verkiezingen een belangrijk meetmoment voor het draagvlak. Er valt dan wat te kiezen: Enerzijds de belofte van meer bestuurskracht en efficiëntie door schaalvergroting, anderzijds de waarde van een herkenbaar lokaal bestuur dat dicht bij de mensen staat.