Hoe kan Nederland het beste bijdragen aan de Europese defensiedoelen?

Om aan de NAVO-afspraak te kunnen voldoen, zal ons land tot 2035 tenminste 3,5% van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie uitgeven. Het grootste strategisch voordeel behalen we als we onze defensiemiljarden gericht inzetten, binnen een Europese afspraak. We hebben onderzocht wat de economische gevolgen zijn, daarbij spelen de volgende zaken mee:

1. De arbeidsmarkt is al krap

Veel bedrijfstakken kampen met personeelstekorten. Extra vraag naar mensen kan daardoor vooral leiden tot hogere lonen en prijzen, en minder tot extra productie.

2. Veel defensiegeld komt in het buitenland terecht

Voor nieuwe voertuigen, vliegtuigen en andere materialen is Nederland sterk afhankelijk van buitenlandse leveranciers. Niet alleen koopt de overheid veel materieel in het buitenland, ook Nederlandse defensiebedrijven importeren veel van de goederen die ze nodig hebben voor hun productie. Daardoor blijft een groot deel van de economische impuls niet in Nederland.

3. Onze defensie-industrie is klein en op zichzelf

Een flink deel van de Nederlandse defensie gerelateerde sectoren is klein of weinig verbonden met andere sectoren. Daardoor zorgen ze voor weinig extra groei in de rest van de economie. Dat is ook niet het doel van de middelen: dat is veiligheid.

Wat is er dan nodig om zowel de veiligheidsdoelen als de economie te versterken?

1. Investeren in innovatie

Onderzoek laat zien dat investeringen in onderzoek en ontwikkeling van de defensie-industrie, innovatie kunnen stimuleren, ook voor de niet-militaire economie. Nederland doet dit nu nog weinig en het is verstandig om daar verandering in te brengen. Daarmee kunnen we op termijn technologische kracht opbouwen die ons weerbaarder maakt.

2. Maak gebruik van onze krachten

Nederland is geen grote producent van kernwapens, geavanceerde vliegtuigen of zware wapensystemen. Maar we hebben sterke posities in technologieën met een tweeledige toepassing, militair én civiel, zoals halfgeleidertechniek, of specifieke microscopen. Juist dit soort technologieën met een tweeledige toepassing kunnen efficiënt bijdragen aan Europese veiligheid.

3. Samenwerking binnen Europa is cruciaal

Geen enkel EU-land kan zelf alle benodigde defensietechnologie ontwikkelen. Door Europese samenwerking en specialisatie:

verklein je afhankelijkheid van de VS en andere landen;

kunnen we met dezelfde euro meer veiligheid behalen;

en kunnen landen zich richten op hun eigen sterke punten.

4. Een realistisch plan voor de lange termijn is essentieel

Bedrijven investeren alleen in nieuwe technologie en capaciteit als zij erop kunnen rekenen dat de vraag jarenlang stabiel blijft. Daarom is een heldere, meerjarige defensie‑strategie nodig, zowel nationaal als Europees.

Conclusie: economische winst vooral op langere termijn te behalen

De economische effecten van de hogere defensie-uitgaven zijn waarschijnlijk klein in de eerste jaren, maar kunnen groot zijn op de lange termijn. Voor een efficiënte opschaling, die leidt tot meer veiligheid, kunnen we uitgaan van:

technologieën waarin we al goed zijn;

samenwerking met Europese partners;

duidelijke, voorspelbare investeringsplannen tot 2035.