Circulaire ambachtscentra en opvang asielzoekers: een win-win?

Meer doen met hetzelfde geld

Spaarne Werkt Snuffelmug Haarlemse Waardemakers

Snuffelmug heeft al een aantal jaar ervaring met het inrichten van locaties voor de opvang van asielzoekers en statushouders. In Nederland worden een aantal opvanglocaties voor asielzoekers ingericht door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Voor de andere locaties krijgen gemeenten of het Rode Kruis en Leger des Heils de opdracht. Wielart legt uit hoe de samenwerking tussen Spaarne Werkt en de andere partijen is ontstaan: “Ons bestaande regionale samenwerkingsnetwerk, dat bijvoorbeeld werd ingezet bij hulp aan gezinnen, kwam nu goed van pas bij het inrichten van opvanglocaties.”

Snuffelmug kwam met het idee om tweedehands spullen te gebruiken bij de inrichting van de locaties. “Dit geeft de gemeente een voordeel, want tweedehands is goedkoper dan de aanschaf van nieuw,” licht Wielart toe. “Je kan zo dus meer doen met dezelfde budgetten.” Maar nog belangrijker voor Wielart is de sociale impact die je met dit project maakt. “Door mensen met een ingerichte woning goed welkom te heten in Nederland, kunnen ze beter inburgeren en maak je grote sociale impact.”

Maatwerk

Een deel van de projecten van Snuffelmug bestaat uit het inrichten van opvanglocaties van asielzoekers. Daarnaast richten ze ook woningen in van statushouders, dat zijn asielzoekers die verblijfsvergunningen hebben gekregen en dus in Nederland mogen blijven.

Zo had Snuffelmug voor de periode van 2022 tot 2024 de opdracht om 26 opvanglocaties voor asielzoekers in te richten, in Haarlem, Heemstede, Zandvoort en Bloemendaal. Er is een basislijst beschikbaar met welke producten nodig zijn per woning of gezinssituatie. “Maar het is ook echt maatwerk,” vertelt Wielart. “Elke locatie heeft een eigen beheerder.”

In principe worden de producten geleverd vanuit de voorraden van kringloopwarenhuis Snuffelmug. Dit kan gaan om eettafels, tv-meubels, bedlinnen en accessoires. Om aan de vraag te kunnen voldoen, huurde Spaarne Werkt een loods van 1000m2 voor opslag van tweedehands materialen. Dit werd gefinancierd vanuit opdrachten die op tijd bekend werden gemaakt. Die opslag is ook handig om producten op te slaan die voor evenementen nodig zijn. Wielart: “24 locaties zijn helemaal tweedehands ingericht. Omdat we soms niet alle producten zelf konden leveren, zorgde onze samenwerking met Ikea bijvoorbeeld voor nieuw beddengoed, zoals kussens en dekens.”

Naast de opvanglocaties voor asielzoekers worden ook woningen van statushouders ingericht. Wielart: “Voor het inrichten van woningen van statushouders komt pas ongeveer een week van tevoren de vraag vanuit het COA binnen, je moet dus snel actie ondernemen. Ook hier is een basislijst beschikbaar met spullen die ze nodig hebben en is er een bepaald budget op basis van de samenstelling van het gezin. Het doel is het volledig woonklaar maken van het huis.”

Ook hier gebruikt Snuffelmug vooral tweedehands producten. Ook worden specifieke pakketten samengesteld, zoals om te koken, slapen en wonen en een welkomstpakket. Voor witgoed en laminaat worden vooral restpartijen gebruikt en soms nieuwe producten en materialen vanuit veiligheid. Wielart: “Voor witgoed werken we samen met Beko, zodat we ook garanties kunnen bieden. Als we nieuw witgoed leveren, is afgesproken dat dit na gebruik weer teruggaat naar de kringloopwinkel.”

Wielart vindt het ook belangrijk dat nagedacht wordt over hoe de mensen welkom worden geheten en te zorgen dat ze goed kunnen inburgeren. “Bij elke woning wordt een welkomstpakket aangeboden met daarin een bon om te besteden bij de kringloopwinkel. Hierdoor komen de statushouders meteen in contact met anderen. Voor sommigen biedt de kringloopwinkel ook meteen een werkplek.”

Sociaal, milieu en financieel

Door deze samenwerkingen maakt Spaarne Werkt impact op verschillende vlakken. Zo kunnen bij elke in te richten locatie 5 tot 10 mensen aan het werk. De inrichting van de woningen gebeurt door medewerkers met een begeleidingsbehoefte. Voor kleine klussen is er een samenwerking met leerwerkbedrijven, praktijkscholen en dagbesteding.

Op het gebied van materialen wordt een grote impact behaald door voor tweedehands te kiezen. Voor de woningen van statushouders gaat het gemiddeld om 400 tot 500 kg aan spullen, waarvan 23 kilo meubels en 50 kilo textiel en linnen. Daarnaast is er op één opvanglocatie een reparatiewerkplaats voor fietsen ingericht. “Gedurende een periode hebben we een fietsenmaker gedetacheerd om ervoor te zorgen dat de werkplaats uiteindelijk autonoom kan functioneren,” vertelt Wielart.

Financieel gezien levert het ook wat op. Spaarne Werkt wordt door de gemeente betaald voor deze opdrachten. Doordat alles tweedehands wordt ingekocht, kunnen voor het budget van de gemeente meer locaties worden ingericht.

Volgende stappen

Op dit moment verzorgt Snuffelmug nog steeds de inrichting van de opvang van asielzoekers. De externe loods is nu niet meer nodig: de huidige vraag kunnen ze aan vanuit de bestaande voorraad van de kringloop. Nu zijn er vooral vragen vanuit bestaande locaties om spullen aan te vullen of te vervangen, zoals speelgoed of fietsen.

De opdracht voor het inrichten van woningen voor statushouders is voor nu afgerond. De samenwerking staat nog wel, mochten er zich nieuwe casussen voordoen.

10 tips van Tom Wielart voor andere circulaire ambachtscentra

Zorg dat je goed contact hebt in jouw regio, zodat je weet welke (toekomstige) vragen er zijn om locaties in te richten. De samenwerking met de gemeente is cruciaal, die contacten moeten er dus liggen.

Benadruk bij de gemeente de voordelen die dit financieel heeft: je kan meer tweedehands producten kopen voor het geld dat ze voor nieuw hadden gereserveerd. Daarom kan je meer doen voor de gemeente.

Ga bij aanvang goed in gesprek met de opvanglocatie die je gaat inrichten over wat de verwachtingen zijn. Het is moeilijk om precies dezelfde spullen te leveren als je met tweedehands producten en materialen werkt. Door het hier over te hebben, voorkom je dat problemen ontstaan, zoals bewoners die onderling spanning hebben omdat de ene fiets wel versnellingen heeft en de andere niet.

Als je weet dat je in korte tijd heel veel woningen/centra gaat inrichten, kan het nuttig zijn een externe loods te huren om tweedehands spullen tijdelijk in op te slaan. Als het gaat om af en toe een locatie inrichten, kan dat mogelijk met spullen vanuit de kringloop.

Werk voor grote opdrachten ook regionaal samen. Spaarne Werkt heeft dit niet hoeven doen voor de opvang, maar wel voor de inrichting van grote evenementen. Mogelijk heeft een kringloop in de buurt wel banken over die nodig zijn voor de inrichting.

Zorg dat je ook samenwerkingen hebt lopen met bedrijven voor als je iets niet kan leveren. Spaarne Werkt heeft afspraken met Ikea om bijvoorbeeld hoofdkussens te kunnen leveren. Ook zijn er samenwerkingen met een vloerenzaak, een vloerenlegger en een witgoedpartij.

Voor werken met inrichting van woningen van statushouders: vraag actief uit welke mensen hier komen wonen. Zo kan je zorgen dat er spullen aanwezig zijn die passen bij de leeftijd van de kinderen of die aansluiten bij culturen.

Zorg dat de statushouders die voor de eerste keer naar de kringloop komen, goed ontvangen worden. Geef aan dat ze moeten vragen naar een bepaalde medewerker die ze welkom kan heten.

Een risico is dat je als circulair ambachtscentrum extra initiatieven blijft bedenken rondom dit thema, maar het project moet wel behapbaar blijven. Ook kan de gemeente wensen hebben die je niet waar kan maken, geef dat vooral aan. Spaarne Werkt werd bijvoorbeeld gevraagd plantenbakken te maken, terwijl dat niet hun core business

Geef fietsen niet aan specifieke personen, maar aan de organisatie van de opvangplek. Zo voorkom je weesfietsen als mensen plots moeten verhuizen naar een andere locatie en de sleutels meenemen.

Let wel op: het beleid wat betreft inrichten van opvanglocaties/huizen voor statushouders verschilt per gemeente, onderzoek dus goed wat voor jouw regio relevant is.