Wonen en Zorg voor Ouderen: drie actielijnen, twee gemiste kansen

verscheen

Twee ouderen in een hofje in Naaldwijk (Zuid-Holland). Foto: Joyce Huis

Vooral een bouwnota

Momenteel telt Nederland 3,5 miljoen mensen boven de 65. Naar verwachting stijgt dit tot 4,2 miljoen in 2030, om vervolgens door te groeien naar 4,8 miljoen in 2040. Een groei van maar liefst 37 procent. Hoe wil minister De Jonge al deze ouderen gaan huisvesten? Zijn streven: van de nieuwbouwopgave van 900.000 woningen tot 2030 zijn er 290.000 bestemd voor ouderen; grofweg een derde van de nieuwe woningen. De nota stuurt op drie categorieën ouderenwoningen: nultredenwoningen, geclusterde woningen (altijd nultreden) en verpleegzorgplekken (altijd geclusterd). Hierover later meer.

versnelling van de nieuwbouw.ouderen informeren, ontzorgen en doorstroming verbetereneen leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten

Nultreden en clusters

Terugkomend op die nultredenwoningen, geclusterde woningen en verpleegzorgplekken. Nultredenwoningen zijn gelijkvloerse woningen in de buurt van voorzieningen. Er zijn in Nederland 2,02 miljoen van deze woningen; 42,4 procent wordt bewoond door ouderen. De minister stelt dat tot 2030 er 170.000 nieuwe nultredewoningen nodig zijn. De nota zet verder in op 80.000 nieuwe geclusterde woningen, zoals hofjeswoningen (Knarrenhofjes), service- en seniorenflats. De Monitor Geclusterde Woonvormen laat zien dat Nederland momenteel meer dan 143.000 van deze woningen telt.

Deze woonvormen zijn gericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan. Cruciaal is ook dat mensen elkaar kunnen helpen en dat de professionele zorg efficiënter kan worden ingezet.

Verpleegzorgplekken

Een voor mij nieuw woord tref ik veelvuldig in deze nota: verpleegzorgplek ofwel geclusterde zorggeschikte woningen met extra voorzieningen. De nota noemt geen huidige aantallen, maar kwantificeert wel de ambitie: 40.000 nieuwe verpleegzorgplekken, waarvan meer dan de helft gericht op mensen met dementie. 25.000 verpleegzorgplekken dienen in het sociale segment te vallen en 4.800 verpleeghuisplekken moeten worden omgezet naar of vervangen door “zorggeschikte geclusterde woningen voor verpleegzorg”. De overige ruim 20.000 verpleegzorgplekken dienen gerealiseerd te worden door woningcorporaties. Het gaat deels om verbouwde verpleeghuisplekken en deels om nieuwe zorgplekken om deze kwetsbare groep langer zelfstandig te laten wonen.

De ministers spreken hier van “scheiden van wonen en zorg”, maar wat dat betekent voor ouderen wordt niet duidelijk gemaakt. Dat deze scheiding geldt voor de geldstromen van de ministers is helder; voor ouderen zijn wonen en zorg echter onlosmakelijk verbonden.

Doorstromen en bewegen

de

Tenslotte gaat actielijn 3 in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Aan de hand van ontwerpen door samenwerking met de Rijksbouwmeester en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving zet de nota in op lokale woonzorgvisies en inspiratie. De ZorgSaamWonen Award is bijvoorbeeld een uitnodiging tot ontwerpideeën om eenzaamheid in wijken te voorkomen. Hopelijk draagt dit bij aan de gewenste leefomgeving als vanzelfsprekend onderdeel van de gebiedsontwikkeling van al dan niet geclusterde nultredenwoningen.

Wie doet wat?

monitoren;

zelfstandigheidwaardige