Rijksaanpak dakloosheid komt niet van de grond, dus presenteren Kamerleden een eigen plan

Foto: Kansfonds

ETHOS-telling

next level

een grove onderschatting daadwerkelijke telling

housing first blijft steken in de startblokken

Politiek verstoppertje

een initiatiefnota met twintig actiepunten

Na een debat in juni in de Tweede Kamer over de voortgang van het actieplan waren de Kamerleden er niet gerust op dat dit besef werd gedeeld door de toenmalige coalitie. Staatssecretaris van Volksgezondheid Maarten van Ooijen bleef “zo vaag” en “weinig concreet”, zegt Beckerman. Volkshuisvestingsminister Hugo de Jonge liet zijn gezicht bij het debat niet zien. “Politiek verstoppertje”, vindt Beckerman.

De nieuwe coalitie geniet ook weinig vertrouwen. In het Hoofdlijnenakkoord wordt dakloosheid éénmaal terloops genoemd. Pas na aandringen van Westerveld en Beckerman in een motie zegde de nieuwe coalitie toe om het huidige actieplan voort te zetten. Westerveld veronderstelt dat het thema bij veel bewindslieden en Kamerleden laag op de prioriteitenlijst staat, omdat het voor hen een onzichtbaar probleem is.

Extra sociale huur nodig

housing first

Beckerman en Westerveld pleiten dus voor de bouw van ongeveer 70.000 extra sociale huurwoningen, bovenop de 250.000 die al in de prestatieafspraken tussen het Rijk en de corporatiesector staan. Daarmee zijn de naar schatting 70.000 dakloze mensen die buiten de CBS-statistieken vallen gedekt, is de redenering.

Verder willen de Kamerleden dat de sloop, verkoop en liberalisering van sociale huur stopt als dat leidt tot een kleinere gereguleerde voorraad in een gemeente, dat gemeenten minimaal 35 procent sociale corporatievoorraad aanhouden, dat huisuitzettingen verboden worden als iemand daardoor dakloos raakt, en dat leegstand wordt ingezet voor de huisvesting van dakloze mensen.

‘Elke schuld telt’

Het zal wel even duren voordat de extra woningen er staan, erkennen de nota-opstellers. Er zijn dus ook ingrepen nodig in het sociale domein en de zorg.

Luc en Knipping delen voorbeelden van de manier waarop huidige regels dakloosheid in de hand werken. Zo raakte Knipping verder in de problemen doordat zij geen legitimatiebewijs had. Voor het aanvragen van zo’n bewijs heb je een briefadres nodig. En voor het aanvragen van een briefadres moet je een legitimatiebewijs hebben. Een patstelling dus, die Knipping enkel met hulp van een tegendraadse ambtenaar kon doorbreken. Zij had in die zin geluk, veel andere dakloze mensen niet.

Luc vertelt over de schuldenspiraal waarin veel dakloze jongeren belanden. “Als we het hebben over schulden, lopen de emoties van moedeloosheid hoog op”, zegt hij over gesprekken met andere ervaringsdeskundigen uit het jongerenpanel. “Kleine schulden worden grote schulden, kleine problemen worden grote problemen. Het lijkt onmogelijk om ondersteuning en hulp te krijgen bij een kleine schuld, terwijl dat het moment is dat we het nog kunnen oplossen. Elke schuld telt.”

Laat het zelfredzaamheidscriterium los, maak schuldhulpverlening ook mogelijk bij kleinere schulden, en geef dakloze mensen direct een briefadres, bepleiten Beckerman en Westerveld op basis van onder meer deze ervaringen.

‘We gaan het kabinet hieraan houden’

de ruim zestig adviezen nagenoeg niks

Beckerman en Westerveld zijn zich er dus bewust van dat hun plannen niet zonder slag of stoot door de rest van de Kamer of de nieuwe coalitie omarmd zullen worden. Maar verandering is mogelijk, denken ze. Beckerman: “Voorstellen waarvoor je in het begin gek wordt verklaard, zoals het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen, worden later alsnog beleid.” Het vergt wel continu trekken. “We hebben een brede coalitie nodig die hier voor strijdt. Onbekend maakt onbemind. Veel Kamerleden weten niet hoe groot dit probleem is”, aldus het SP-Kamerlid.

“Als je iets belooft, moet je het wel nakomen. Een mooi plan presenteren met mooie persberichten en krantenkoppen is niet genoeg”, voegt Westerveld toe, refererende aan de lancering van het Actieplan Dakloosheid eind 2022. “We gaan het kabinet hieraan houden.”

Het is een boodschap die ervaringsdeskundigen Ashley Knipping en Luc kunnen onderschrijven. Knipping heeft inmiddels een eigen huurwoning, is schuldenvrij en werkt als regiocoördinator ETHOS-Light, waarmee ze bijdraagt aan het bestrijden van dakloosheid. “Een fijne baan”, zegt ze. “Maar ik zou graag kunnen zeggen: ik ben niet meer nodig.”

“De politieke urgentie om dit echt aan te pakken blijft uit”, zegt Luc. Hij hoopt dat de Tweede Kamer en de nieuwe bewindslieden met de aanbevelingen uit de beleidsnota aan de slag gaan. “Want alleen als we echt aan de slag gaan en dingen veranderen, kunnen we de ambitie om dakloosheid uit te bannen in 2030 halen.”

Luc wil graag bij voornaam genoemd worden in dit stuk