Voorrang voor woningzoekenden met maatschappelijke of economische binding

Wie krijgt er voorrang op de woningmarkt? Een hot item in deze verkiezingsperiode. Met de wijziging van de Huisvestingswet 2014 per 1 januari 2024, beschikken gemeenten over meer instrumenten om te sturen op de verdeling van woonruimte. De wet biedt onder meer de mogelijkheid om woningen met voorrang toe te wijzen aan woningzoekenden die een sociale of economische binding hebben met een woningmarktregio, de gemeente of een deel van de gemeente. Deze verruiming geeft gemeenten meer regie op de lokale woningmarkt.

Voorrang voor woningzoekenden met binding aan de regio of gemeente

De Huisvestingswet biedt gemeenten dus de mogelijkheid om voorrang te geven aan woningzoekenden die een economische of maatschappelijke binding hebben met de woningmarktregio, de gemeente of een deel daarvan. Voor de toepassing hiervan is een woningzoekende:

a. Economisch gebonden aan de woningmarktregio, de gemeente of een deel van de gemeente indien hij met het oog op de voorziening in het bestaan een redelijk belang heeft zich in die woningmarktregio, die gemeente of dat deel van de gemeente te vestigen;

b. Maatschappelijk gebonden aan de woningmarktregio, de gemeente of een deel van de gemeente indien hij:

Een redelijk, met de plaatselijke samenleving verband houdend belang heeft zich in die woningmarktregio, die gemeente of dat deel van de gemeente te vestigen, of

Ten minste zes jaar onafgebroken ingezetene is dan wel gedurende de voorafgaande tien jaar ten minste zes jaar onafgebroken ingezetene is geweest van die woningmarktregio, die gemeente of dat deel van de gemeente.

Deze bindingseisen vormen de juridische basis om lokale of regionale voorrang toe te passen bij de woonruimteverdeling.

Drie belangrijke wijzigingen sinds 1 januari 2024

De uitbreiding van de voorrangspositie voor mensen met een sociale of economische binding, komt voort uit drie belangrijke wijzigingen:

Ruimere toewijzingsruimte voor woningzoekenden met binding

Voorrang voor woningzoekenden in vitale beroepen

Uitbreiding van de huisvestingsvergunning tot sociale koopwoningen

Alleen mogelijk via een huisvestingsverordening

De Huisvestingswet is een uitputtende regeling op het gebied van woonruimteverdeling. Gemeenten mogen alleen bindingseisen stellen of voorrang verlenen als daarvoor een huisvestingsverordening is vastgesteld. Momenteel zijn gemeente bevoegd een huisvestingsverordening vast te stellen om de verdeling van de woonruimtevoorraad te reguleren. Met het wetsvoorstel van de Wet versterking regie volkshuisvesting krijgen gemeenten een verplichting om een huisvestingsverordening vast te stellen.

Wet versterking regie volkshuisvesting in aantocht!

Zonder deze huisvestingsverordening is er geen juridische grondslag om bindingseisen op te leggen aan woningzoekenden of om ontwikkelaars te verplichten tot een bepaalde toewijzingsvolgorde. Bindingseisen buitenom de huisvestingsverordening zouden een ongerechtvaardigde doorkruising van de Huisvestingswet opleveren. De overheid mag in beginsel namelijk geen gebruik maken van haar privaatrechtelijke bevoegdheden als daarmee een publiekrechtelijke regeling wordt doorkruist. Ook de parlementaire geschiedenis onderstreept dat gemeenten niet langs privaatrechtelijke weg aanvullende maatregelen mogen treffen die de werking van de wet ondergraven.

Wij denken graag mee

De Huisvestingswet biedt gemeenten kansen om te sturen op de verdeling van schaarse woonruimte en om woningzoekenden met binding aan de lokale gemeenschap te ondersteunen. Tegelijkertijd vraagt dit om een zorgvuldige juridische uitwerking in de huisvestingsverordening. Gemeenten die hier tijdig op voorsorteren, kunnen straks beter gebruikmaken van de nieuwe mogelijkheden binnen de grenzen van de wet.

Ons team heeft ruime ervaring met het adviseren en begeleiden van gemeenten bij het vormgeven van huisvestingsbeleid. Neem dus gerust contact met ons op bij vragen over de mogelijkheden, wij denken graag mee over een oplossing die past bij uw lokale situatie.