Waarom onderzoek naar zonne-energie niet langer moet starten bij het klimaat

Kodak vond in 1975 de digitale camera uit. Het management keek ernaar, vond dat het met film nog prima ging, en legde de technologie in een la. Toen ze het eindelijk serieus namen, was de markt al door anderen overgenomen. In 2012 ging Kodak failliet.

Een opgelost probleem

Een nieuw artikel in Progress in Photovoltaics stelt dat zonne-energie afgaat op zijn Kodak-moment. Het is ondertekend door vijftien onderzoekers van elf instellingen op vier continenten, onder leiding van Rebecca Saive van UT's MESA+ Instituut. Het is een gezamenlijk pleidooi in het belangrijkste tijdschrift van het vakgebied. De waarschuwing: zonne-energie is zo zichtbaar succesvol geworden dat financiers, studenten en beleidsmakers het beschouwen als een opgelost probleem.

Er is concreet bewijs: bij conferenties over fundamenteel zonne-energieonderzoek loopt de opkomst terug, met uitzondering van de perovskiet-gemeenschap. Studenten die tien jaar geleden aan een promotieonderzoek in zonne-energie waren begonnen, gaan nu de kwantumtechnologie in.

Het argument dat niemand wil maken

Dertig jaar lang was het klimaat het belangrijkste argument voor zonne-energie. Saive en haar co-auteurs willen dat de zonne-energiegemeenschap daar niet langer mee begint. In plaats daarvan moeten we het hebben over economische concurrentiekracht, nationale weerbaarheid en energie-onafhankelijkheid. Ze kijken naar Oekraïne, waar decentrale opwekking de hersteltijd na aanvallen op energie-infrastructuur terugbracht tot drie à zes uur, tegenover twaalf à achttien uur bij centrale stroomvoorziening.

Hier kun je tegenin brengen dat dit te veel weggeeft. Als klimaatwetenschappers zelf stoppen met het klimaatargument, wie moet het er dan nog over hebben? Het laten vallen van dat frame legitimeert juist de politiek die de terugtocht afdwong.

Saive zet daar tegenvoer dat dat argument bij de mensen die beslissingen nemen al niet aanslaat. Financiers en beleidsmakers die niet geraakt worden door klimaaturgentie overtuig je niet met meer van hetzelfde. Weerbaarheid en economische kracht geven die doelgroepen een reden om zich er wel druk om te maken. Klimaat blijft in beeld. Het is alleen niet langer de openingszin.

Het talent dat we dreigen kwijt te raken

Achter het financieringsargument schuilt een arbeidsmarktargument. Saive waarschuwt: "We willen geen samenleving zonder de mensen om de bestaande technologie te begrijpen en te gebruiken, laat staan om die technologie naar het volgende niveau te brengen." Het artikel wijst naar de Duitse kernenergieafbouw als voorbeeld. Als de vakmensen eenmaal zijn vertrokken, is opnieuw opstarten veel moeilijker dan afbouwen.

Nederland haalt de energietransitiedoelen nu al niet, deels omdat er te weinig opgeleide mensen zijn. De samenwerkende onderzoekers stellen dat het nu laten wegkwijnen van fundamenteel zonne-energieonderzoek hetzelfde probleem veroorzaakt, een generatie later, in de technologie waar het land op inzet. Zoals Saive het zegt: “Fundamenteel onderzoek is hoe we het talent opleiden om ons energiesysteem te begrijpen, te gebruiken en te verbeteren."