Gelijke behandeling bij overuren van deeltijdwerknemers

Twee belangrijke arresten

Op 19 oktober 2023 en 29 juli 2024 heeft het HvJ EU arresten gewezen over de gelijke behandeling van deeltijd- en voltijdwerknemers. De kern van deze uitspraken is dat werkgevers geen onderscheid mogen maken in de beloning van extra gewerkte uren tussen deeltijd- en voltijdwerknemers, tenzij daarvoor een objectieve rechtvaardiging bestaat.

Concreet betekent dit dat een beloning voor extra gewerkte uren voor voltijdwerknemers (bijvoorbeeld een overwerktoeslag) in beginsel ook aan deeltijdwerknemers moet worden toegekend. Het enkele feit dat iemand in deeltijd werkt, is geen geldige reden om extra gewerkte uren anders te behandelen.

Meeruren versus overuren

In veel cao’s en personeelsregelingen wordt onderscheid gemaakt tussen meeruren (extra uren die een deeltijdwerknemer werkt boven zijn of haar contracturen tot aan de voltijdsnorm) en overuren (extra uren die – in de regel door een voltijdwerknemer – worden gewerkt boven de voltijdsnorm). Een veelvoorkomende situatie is dat overuren worden beloond met een toeslag, terwijl meeruren alleen tegen het normale loon worden uitbetaald. Volgens het HvJ EU levert dit in beginsel ongelijke behandeling van deeltijdwerknemers op, omdat zij voor vergelijkbare extra arbeid een minder gunstige beloning ontvangen.

Mogelijke gevolgen voor werkgevers

Bepalingen die leiden tot ongerechtvaardigd onderscheid tussen deeltijd- en voltijdwerknemers zijn niet rechtsgeldig. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben. Werknemers kunnen bijvoorbeeld met terugwerkende kracht aanspraak maken op nabetaling van overwerktoeslagen. In Nederland geldt daarbij in veel gevallen een verjaringstermijn van vijf jaar, wat kan leiden tot aanzienlijke financiële claims. Dat geldt met name in sectoren waar veel met deeltijdwerknemers wordt gewerkt zoals de zorg, retail en horeca.

Wat kunnen werkgevers doen?

Gezien de arresten van het HvJ EU is het voor werkgevers van belang om tijdig actie te ondernemen. Werkgevers doen er goed aan om:

• in kaart te brengen of binnen de organisatie regelingen worden toegepast waarbij extra uren van deeltijdwerknemers anders worden beloond dan die van voltijdwerknemers;

• te beoordelen of voor dat onderscheid een objectieve rechtvaardiging bestaat;

• de financiële risico’s te analyseren, waaronder mogelijke claims over het verleden, en te bepalen hoe de organisatie zo snel mogelijk weer aan geldende regelgeving kan voldoen.

Tot slot

De arresten van het HvJ EU maken duidelijk dat gelijke behandeling tussen voltijd- en deeltijdwerknemers een belangrijk beginsel is van Europees recht. Een tijdige herziening van cao-afspraken en personeelsregelingen kan vervelende verrassingen voorkomen en draagt bij aan een eerlijk en transparant beloningsbeleid.

Klik hier voor meer informatie op de website van BDO