27 september 2024

Ai

Data ethiek

Data

Lopende procedures

Zo startte The New York Times in december 2023 een procedure tegen OpenAI en zijn partner Microsoft omdat OpenAI zonder toestemming miljoenen nieuwsartikelen van The New York Times zou hebben gebruikt om haar AI-systeem te trainen. Ook over de concurrerende AI-tools van Google / Alphabet (Bard, Imagen, MusicLM, Duet AI & Gemini) loopt een vergelijkbare procedure.

Hoe voorkomt u dat uw online content – tegen uw wil in – gebruikt wordt voor AI-trainingsdoeleinden van derden? En mag dat zomaar?

Toepasselijke wetgeving

De nieuwe Europese AI-act benadrukt dat de AI-verordening geen afbreuk doet aan de handhaving van de auteursrechtregels krachtens het Unierecht (overweging 108). Op grond hiervan zou men kunnen denken dat auteursrechtelijk beschermde werken of databases – ook als die online zijn gepubliceerd – dus ook beschermd zijn tegen verveelvoudiging door AI-ontwikkelaars die content “scrapen” van het internet, zolang je als rechthebbende geen toestemming hebt gegeven (“licentie hebt verleend”) om die werken of databases te kopiëren als trainingsmateriaal voor AI-tools. Dit is echter een misvatting; in 2019 is in Europese regelgeving over auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt een belangrijke uitzondering op dit oude principe uit het intellectuele eigendomsrecht (IE) gemaakt, namelijk dat (kort gezegd) tekst- en datamining van beschermd materiaal voor commerciële doeleinden is toegestaan, tenzij de rechthebbende op passende wijze een uitdrukkelijk voorbehoud daaromtrent heeft gemaakt. Machinaal leesbare middelen (bijvoorbeeld door voor scraping tools begrijpelijke regels in een robots.txt-bestand op te nemen) worden in dit verband “passend” geacht. Maakt u een dergelijk voorbehoud niet of niet op passende wijze, dan loopt u het risico niet succesvol te kunnen optreden tegen derden die rechtmatig toegang tot uw online content hebben en reproducties van uw content maken voor tekst- en datamining doeleinden.

Web scraping van (ook) persoonsgegevens?

Bij het trainen van AI-systemen is overigens niet alleen het IE-perspectief relevant, ook dient rekening te worden gehouden met privacyrechtelijke beperkingen. Als de betreffende online content tevens persoonsgegevens bevat, is web scraping ook vanuit dat perspectief vaak problematisch. Het is niet voor niets dat de Autoriteit Persoonsgegevens eerder dit jaar schreef dat scraping (lees: van persoonsgegevens) ‘bijna altijd illegaal’ is.

Over de auteurs

  • Lesley Broos

    Lesley Broos is advocaat en partner bij Kienhuis Legal. Zijn specialisme ligt in IT-recht, Cloud contracting, juridische bescherming van software, privacyrecht, SLA's.

    Kienhuis Legal

Gerelateerd nieuws

Vitale infrastructuur op Amerikaanse servers: Solvinity en de grenzen van Nederlandse digitale autonomie

De mogelijke overname van de Nederlandse IT‑dienstverlener Solvinity door de Amerikaanse gigant Kyndryl zorgt voor grote onrust in de politiek en bij toezichthouders. Tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer op 27 januari 2026 waarschuwden experts en belangenorganisaties dat de continuïteit van vitale digitale processen, waaronder DigiD, in gevaar komt door een te grote afhankelijkheid van buitenlandse spelers. De discussie raakt de kern van de Nederlandse digitale soevereiniteit: wie heeft feitelijk de regie over de infrastructuur waar burgers en overheid dagelijks op vertrouwen?

Cyberwet werkt in de rechtszaal, maar niet in de opsporing

De Wet Computercriminaliteit III (Wet CCIII), die op 1 maart 2019 in werking trad, heeft de mogelijkheden voor de opsporing en vervolging van digitale criminaliteit aanzienlijk verbreed. Uit een omvangrijke evaluatie van het WODC (wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum) blijkt dat de nieuwe strafbaarstellingen en bevoegdheden in de praktijk veelvuldig worden benut, maar dat beperkte opsporingscapaciteit en internationale componenten de volledige potentie van de wet remmen.

AP: uitvoering anti-witwaswet alleen verantwoord bij aantoonbare effectiviteit en privacybescherming

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) plaatst kritische kanttekeningen bij een wetsvoorstel voor de Nederlandse uitvoering van nieuwe Europese anti-witwaswetregels. Het gaat om een wetsvoorstel om nieuwe Europese regels tegen witwassen en terrorismefinanciering in te voeren in Nederland. Hoewel de wetgeving veel kansen biedt om de bestrijding van financiële criminaliteit te verbeteren, leiden de nieuwe regels ook tot het verzamelen en delen van meer gevoelige persoonsgegevens en tot vergaande uitbreiding van bevoegdheden. Daarom pleit de AP voor een verplichte evaluatie en voldoende waarborgen.

Grondrechten als de 'Rode Draad' bij AI Act

De Europese AI-verordening, die vanaf augustus 2026 grotendeels van kracht wordt, markeert een historisch keerpunt in de regulering van technologie. In een nieuw rapport waarschuwt het College voor de Rechten van de Mens dat de bescherming van grondrechten geen 'invuloefening' is, maar een fundamentele verschuiving vraagt van zowel bedrijven als toezichthouders.
Meer nieuws