D66 zet transparantie op winst, maar echte test volgt aan de formatietafel

Tegenvallers bij links

Partijen als GroenLinks-PvdA, SP en Volt, die eveneens sterk inzetten op een open overheid, verloren ‘helaas’ zetels. Toch weegt dit verlies niet op tegen de forse winst van D66. Ook de plannen van NSC zijn op papier gunstig voor transparantie, maar een kritisch punt is dat de partij tijdens haar bestuursdeelname – met name op Binnenlandse Zaken – weinig heeft gedaan om openheid daadwerkelijk te bevorderen. Het laten varen van het lobbyregister geldt als een sprekend voorbeeld.​

Kritische houding tegenover rechts

CDA en JA21, beide winnaars, hebben in hun programma’s weinig oog voor open overheid. Het CDA is zelfs kritisch over de Woo, en JA21 ziet kunstmatige intelligentie vooral als middel voor productiviteit, niet voor meer transparantie. VVD en BBB lieten zowel in hun programma’s als in de praktijk weinig blijken van een transparante houding: beide partijen verloren gezamenlijk vijf zetels. PVV en FVD namen geen uitgesproken standpunt in, maar toonden zich in de praktijk niet transparant – zij het dat PVV het lobbyregister geregeld steunde.​

Voorzichtig optimisme

Ondanks een lichte zetelachteruitgang van de grootste tegenstanders en de winst voor transparantiegezinde partijen, blijft alertheid geboden. De uiteindelijke impact op open overheid hangt sterk samen met de coalitiemogelijkheden en de beleidsafspraken van het nieuw te vormen kabinet. Open State Foundation benadrukt het belang van blijvende monitoring en actieve pleitbezorging voor transparantie; de formatie en het regeerakkoord zullen bepalend zijn voor hoe transparant Nederland de komende periode zal worden.