Ongeveer de helft van het Nederlandse grondgebied wordt om verschillende redenen beschermd. Dat kan bijvoorbeeld gaan om natuurbescherming, maar ook om geluidsnormen rondom luchthavens. Dit kan de haalbaarheid van doelen voor woningbouw beïnvloeden. Het CPB heeft het verband tussen gebiedsbescherming en de mate waarin de woningbouw reageert op prijsstijgingen van woningen onderzocht.

Woningbouw

Uit het onderzoek blijkt dat in regio’s met veel gebiedsbescherming de woningbouw minder sterk reageert op een toenemende vraag naar woningen. Dat betekent dat in dergelijke regio’s de woningbouw achterblijft bij een aantrekkende vraag. Dit versterkt de schaarste aan woningen, wat vervolgens de regionale woningmarkt minder betaalbaar en toegankelijk maakt. De resultaten zijn in lijn met de internationale literatuur: een effect van gebiedsbescherming op het woningaanbod en woningprijzen is reeds aangetoond voor landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. 

Beleid

Het onderzoek laat zien dat het terugbrengen van de mate van gebiedsbescherming een bijdrage kan leveren aan het bouwdoel van 100.000 nieuwe woningen per jaar. Deze uitkomsten laten een afruil tussen beleidsdoelen zien: dergelijk beleid gaat namelijk ten koste van andere maatschappelijke doelen, zoals bescherming van landschap en cultureel erfgoed. De keuze tussen deze beleidsdoelen vraagt uiteindelijk een politieke afweging.

Lees hier de publicatie

Gerelateerd nieuws

Kabels en leidingen op tijd de grond in: alleen een doordacht tweesporenbeleid werkt

De maatschappelijke druk om doorlooptijden van energieprojecten terug te brengen neemt toe. Wie de energietransitie wil versnellen, moet ervoor zorgen dat voorzieningen ook tijdig “de grond in” kunnen. Nieuwe en zwaardere elektriciteitskabels, transformatorstations, (her)inrichting van gas- en warmtenetten, telecommunicatie­ verbindingen en op termijn ook waterstoftransport vragen letterlijk ruimte. Meestal is daarbij ook grond nodig die niet van de initiatiefnemer is.

Voortgang woningbouw: veel plannen, maar realisatie blijft achter

De nieuwste Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw (najaar 2025) toont een dubbel beeld van de Nederlandse woningbouwopgave. Aan de ene kant is er op papier ruim voldoende plancapaciteit om de nationale doelstelling van 100.000 nieuwe woningen per jaar te halen. Aan de andere kant blijkt de daadwerkelijke realisatie achter te lopen, mede door vertraagde planvorming, juridisch niet‑harde plannen en verschillen in datalevering tussen provincies.

Wettelijk kader noodzakelijk om constructieve veiligheid van bouwwerken te borgen

Om bouwwerken in de toekomst zo veilig mogelijk te realiseren, is een wettelijk kader nodig. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening ziet helaas geen aanleiding om hier nu mee aan de slag te gaan. Een gemiste kans, want alleen met een wettelijk kader ontstaat een gelijk speelveld waarmee bevorderd wordt dat bouwwerken in de toekomst zo veilig mogelijk worden gerealiseerd.

“Wonen in de stad trekt het meest, dus zet in op metropolen”

Het nu al veelbesproken PONT-gesprek met Hans Koster en Laurens Ivens staat online! Bekijk hier deze aflevering met de titel ‘Bouwen en wonen binnen de gemeente: van problemen naar oplossingen’, waarin de expert en politicus de degens kruisen over de uitdagingen op de woningmarkt. “Delen en splitsen wordt veel te complex gemaakt.”