24 oktober 2025

Woningbouw

De politieke partijen schreven ruim 1.600 pagina’s aan verkiezingsprogramma’s: genoeg om een lade van onze dossierkast te vullen. Maar als omgevingsjuristen van de toekomst zijn wij vooral benieuwd naar één thema: het versnellen van de woningbouw. Hoe willen de zes (vooralsnog) grootste partijen dat aanpakken en is dat wat ons betreft juridisch haalbaar?

Verkorten van procedures

Vrijwel alle partijen willen actie ondernemen om de procedures te verkorten. Het CDA wil het stapelen van bezwaar- en beroepsmogelijkheden beperken door de Omgevingswet aan te passen. GroenLinks-PvdA kiest een andere benadering: zij wil een aparte wet om woningbouwprojecten sneller te realiseren. De VVD gaat het verst door te pleiten voor een systeem waarin eenvoudige bouwvergunningen automatisch worden goedgekeurd als de overheid te traag beslist.

Juridisch haalbaar?

Vanuit juridisch perspectief is versnelling mogelijk, maar niet onbeperkt. De wetgeving biedt op dit moment al ruimte om bezwaar- en beroepsprocedures te stroomlijnen (coördinatie), mits de toegang tot de rechter in stand blijft. Verder gaan we met de automatische goedkeuring, zoals de VVD voorstelt, terug naar het oude recht terwijl er destijds bewust voor is gekozen om dit uit de Omgevingswet te laten. (Dat bespraken we eerder in deze blog!)

Nieuwe steden of straatje erbij?

D66 valt op met haar plan voor tien nieuwe steden nabij OV-knooppunten. Daarmee kiest de partij voor grootschalige gebiedsontwikkeling. GroenLinks-PvdA richt zich vooral op regie van het Rijk met bindende afspraken met gemeenten en provincies. Het CDA en JA21 zien meer in kleinschalige uitbreiding – het “wijkje erbij” of ‘’straatje erbij’’ – waarbij gemeenten ruimte krijgen om lokaal maatwerk te leveren.

Juridisch haalbaar?

De Omgevingswet biedt al voldoende juridische instrumenten voor al deze plannen. Maar de praktijk is weerbarstig. Nieuwe steden vergen bijvoorbeeld langdurige planvorming, MER-procedures, grondverwervingstrajecten. D66’s visie is daarom juridisch mogelijk, maar in de uitvoering complex en vooral geschikt voor de lange termijn. De nadruk van CDA en JA21 op lokale uitbreidingen past beter binnen de huidige systematiek van decentrale regie.

Toegang tot bezwaar en beroep

Sommige partijen willen niet alleen snellere procedures maar ook minder inwoners die tegen de besluiten mogen procederen. CDA wil het belanghebbende-criterium aanscherpen waardoor alleen direct belanghebbenden kunnen procederen. GroenLinks-PvdA, D66 en CDA hechten juist aan extra inspraak door bijvoorbeeld het belang van de woningzoekenden vast te leggen, terwijl de PVV zelfs suggereert dat woningen in de eerste plaats voor Nederlanders moeten zijn.

Juridisch haalbaar?

Toegang tot de rechter mag volgens Europese verdragen niet te ver worden beperkt. Het uitsluiten van personen of organisaties kan daar mogelijk mee in strijd zijn. En nog meer inspraak vooraf, is helaas geen garanties tot minder gerechtelijke procedures.

Gaan we echt sneller bouwen na de verkiezingen?

Laat het woonthema zien dat partijen het eens zijn: we willen sneller bouwen. In de manier waarop, liggen de verschillen. Waar de één vooral inzet op nieuwe wetgeving, zoekt de ander het in maatwerk. Op bijna alle ‘oplossingsrichtingen’ valt juridisch commentaar te leveren, maar er valt komende week zeker wat te kiezen.

Wanneer er uitgewerkte voorstellen worden gepresenteerd nemen wij die weer onder de loep om te kijken of de voorstellen binnen de juridische lijntjes blijven. Wij houden het in de gaten!

Over de auteurs

  • Ton van Vulpen

    Ton van Vulpen is jurist bij Catch Legal. Hij is gespecialiseerd in het omgevingsrecht.

    Catch Legal

  • Joris Krouwels

    Joris is de commerciële schakel van Catch Legal. Als medewerker Marketing, Sales & Business Development zoekt hij naar kansen in de markt. Daar hoort natuurlijk ook een stukje relatiebeheer bij. Joris is een creatieve geest met een echte hands-on mentaliteit.

    Catch Legal

Gerelateerd nieuws

PONT-gesprek: “Wonen in de stad trekt het meest, dus zet in op metropolen”

Laurens Ivens stond bekend als ‘kampioen woningen bouwen’. Toch wordt de oud-wethouder in Amsterdam zelf regelmatig geconfronteerd met de keerzijde van ver doorgevoerde gemeentelijke bouwdrift: “Als ik door Amsterdam fiets, ben ik eerlijk gezegd niet op elke gerealiseerde wijk even trots”. Met Hans Koster, hoogleraar Stedelijke economie en vastgoed, ging Ivens voor de camera van PONT in op de uitdagingen binnen de woningmarkt op gemeentelijk niveau. Hoe creëren we genoeg extra woonruimte? En wat maakt een geslaagde wijk?

Gemeentelijke fusie: kans of risico voor inwoners?

Gemeenten staan in toenemende mate voor complexe bestuurlijke opgaven. Beperkte financiële middelen en afnemende bestuurskracht maken dat kleinere gemeenten overwegen om de krachten te bundelen door te kiezen voor een ambtelijke of bestuurlijke fusie met omringende gemeenten. In deze blog hierover wat meer informatie! Handig voor de aankomende verkiezingen.

Omgeving

Stapeling van klimaatdreigingen vraagt om integrale voorbereiding en respons

De effecten van klimaatrisico’s zoals hitte, droogte en natuurbrand kunnen elkaar tijdens een crisis versterken. Wanneer deze klimaatdreigingen tegelijk voorkomen, kunnen ze leiden tot een reeks aan cascade-effecten. Denk daarbij aan uitval van telecommunicatie en elektriciteit, mobiliteitsproblemen en gevolgen voor industrie, voedselvoorziening en gezondheidszorg. Uit onderzoek van Deltares, TNO en het NIPV blijkt dat de belangrijkste uitdaging voor crisisbeheersing in dit soort situaties is om zowel in de voorbereiding als in de respons te werken vanuit een integrale benadering.

Omgeving

Woningbouw mag niet stranden door een vol elektriciteitsnet

De recente waarschuwing van TenneT over een mogelijke aansluitstop onderstreept de ernst van de netcongestie. NEPROM deelt de urgentie om snel tot oplossingen te komen.

Omgeving

Meer nieuws