11 april 2024

Armoede

Armoedebeleid

Bestaanszekerheid

Dit komt vooral doordat door de koppeling aan het Wml ook de AOW met 1,2 procent omhoog gaat. Alle AOW-gerechtigden profiteren dus van deze verhoging. Terecht gaf BBB-Kamerlid Mona Keijzer al tijdens de behandeling van het wetsvoorstel aan dat “Dit (wets)voorstel kost 850 miljoen euro en het grootste gedeelte (ruim 60%) gaat naar gepensioneerden, terwijl dat niet vanzelfsprekend de mensen zijn die niet rond kunnen komen, althans degenen met wat hogere pensioenen”.

Rijk en arm ontmoet elkaar minder

Op 9 april reageert (2) FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha op dit artikel. Volgens hem zouden wij leven in een universum waarin armoede niet bestaat en de bestaanszekerheid van grote groepen niet sterk onder druk staat. “Een wereld ook waarin de verontrustende berichten van het SCP geen probleem lijken te zijn en het prima is dat arme en rijke Nederlanders elkaar steeds minder ontmoeten en in gescheiden werelden leven.” Vooral het laatste is interessant. Het is inderdaad zorgelijk dat rijke Nederlanders steeds minder in aanraking komen met mensen met een gemiddelde of lage welvaart. Ook deze site (3) berichtte hierover.

Commissie sociaal minimum

Bestaanszekerheid staat boven aan de politieke agenda nadat de commissie sociaal minimum afgelopen zomer een rapport (4) uitbracht. Met behulp van budgetberekeningen beantwoordt de commissie de vraag wat minima nodig hebben om rond te komen om mee te doen. Afhankelijk van de huishoudsamenstelling zouden alleenstaanden en stellen zonder kinderen bijna 100 tot 200 euro per maand tekortkomen. Een paar met één of meerdere kinderen heeft een tekort van 200 tot bijna 500 euro per maand, AOW’ers zonder aanvullend pensioen ruim honderd euro per maand over houden. Dit komt doordat de AOW is gebaseerd op een inkomensbegrip, waardoor AOW’ers veel meer inkomen krijgen dan andere sociale minima.

Oplossingsrichtingen

De commissie geeft ook aan hoe bestaanszekerheid onder minima is te verbeteren. Om de armoede onder gezinnen te verbeteren stelt zij voor om de kinderbijslag of het kindgebonden budget te verhogen. Om de armoede onder alleenstaanden en stellen zonder kinderen te verbeteren stelt zij voor om de huurtoeslag te verhogen. In de begroting van 2024 zijn beide voorstellen overgenomen. De commissie adviseert overigens om het Wml en de meeste daaraan gekoppelde uitkeringen zoals bijstand extra met 7% te verhogen, maar zij adviseert nadrukkelijk wel om de AOW te ontkoppelen om armoede zo gericht mogelijk te bestrijden.

Verhoging Wml leidt tot minder werkgelegenheid

Belangrijk is om niet alleen statisch en statistisch te kijken naar de bijstand en het Wml. Een beleidsmatige verhoging van het Wml leidt ook tot hogere toeslagen en heffingskortingen. Ook de lonen net boven het Wml zullen omhooggaan. De arbeidsmarkt zal voor de minder productieve werknemers onbereikbaar worden. Het CPB heeft op verzoek van de commissie berekend dat deze verhoging van het sociaal minimum en het Wml circa 40.000 banen zal kosten. De commissie geeft aan dat dit geldt voor veel maatregelen die bijdragen aan het terugdringen van armoede. Echter, de CPB-doorrekening maakt duidelijk dat maatregelen zoals een verhoging van het kindgebonden budget of huurtoeslag veel kosteneffectiever zijn en minder banen kosten.

SCP kiest ander perspectief

Terwijl veel discussies over bestaanszekerheid gaan over inkomensbeleid en sommige verengd worden tot wel of niet verhoging van het Wml, kiest het recent uitgebrachte SCP rapport (5) een andere invalshoek. Zij geeft aan dat de oplossingen voor bestaansonzekerheid gezocht moeten worden in de arbeidsmarkt of woningmarkt. Volgens het SCP vraagt dit om een aantrekkelijke openbare ruimte, breed toegankelijke publieke voorzieningen en een verbindend verenigingsleven. De hernieuwde aandacht voor het verbeteren van wijken – zoals met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid – is een voorbeeld om de kloof te dichten, schrijft het SCP. Ook een baan is cruciaal. Een andere plek waar kansen liggen voor het bevorderen van meer gedeelde leefwerelden, is volgens het SCP de werkvloer. Mijn conclusie is dan ook dat een extra verhoging van het Wml en daarmee gepaard gaande banenverlies het paard achter de wagen spant van bestaanszekerheid. Een oplossing kan beter gezocht kan worden in de woningmarkt of arbeidsmarkt. Met dit in achterhoofd doet de Senaat er goed aan om de extra verhoging van het Wml te verwerpen.

1. https://www.trouw.nl/opinie/de-minima-zijn-er-nu-wel-voldoende-op-vooruitgegaan~bf32566a/

2. https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/algemeen-nieuws/2024/04/schandalig-dat-eerste-kamer-verhoging-minimumloon

3. https://sociaalweb.nl/nieuws/de-rijkste-en-armste-nederlanders-ontmoeten-elkaar-steeds-minder/

4. https://open.overheid.nl/documenten/d0ab26e9-096b-41fd-ada9-ede686c99169/file

5. https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2024/04/05/de-rijkste-en-armste-nederlanders-ontmoeten-elkaar-steeds-minder

Over de auteurs

  • Raymond Gradus

    Raymond H.J.M. Gradus is hoogleraar bestuur en economie van de publieke en non-profit sector aan de Vrije Universiteit Amsterdam, en is tevens verbonden aan de vakgroep Accounting en het Zijlstra Center for Public Control, Leadership and Governance.

Gerelateerd nieuws

Preventie begint bij het kind: waarom ondersteuning van ouders met ernstige psychische problemen niet genoeg is

Als een ouder ernstige psychische problemen heeft, moet óók het kind intensief begeleid worden, vindt Jozef Overeem. Dat dit te weinig gebeurt maakte hij zelf mee als kind. Nu hij zelf in het sociale domein werkt, pleit hij voor een structureel andere aanpak.

Circulaire ambachtscentra en opvang asielzoekers: een win-win?

Ook de komende jaren zullen in gemeenten door het land heen opvanglocaties voor asielzoekers worden ingericht. Daarnaast zijn er veel statushouders die een woning krijgen. Al deze locaties hebben meubels nodig, die worden nu vaak nieuw ingekocht. En dat terwijl er in veel kringlopen en op milieustraten een overschot is aan tweedehands meubels en andere spullen. Een samenwerking met circulaire ambachtscentra ligt dus voor de hand, maar hoe regel je dat? Tom Wielart, teammanager Kringloop en Duurzaamheid bij Spaarne Werkt, legt uit hoe zij dat in de praktijk doen. Wielart: “Als meer partijen in Nederland op deze manier samenwerken, is het niet alleen goed voor de duurzaamheid. Je kan als organisatie ook echt verschil maken door de integratie van nieuwkomers eenvoudiger te maken.”

Regionale uitvoering van de Participatiewet sluit aan bij landelijke beweging

Gemeenten hebben in deze tijd te maken met verschillende uitdagingen op het vlak van de Participatiewet. In deze blogreeks bieden we aanknopingspunten voor een toekomstbestendige visie en strategie om deze uitdagingen aan te gaan.

Pleidooi voor een fundamentele herijking van de aanpak van discriminatie en racisme in Nederland

De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme presenteerde onlangs een essay dat de kern raakt van een ongemakkelijke waarheid: Nederland spreekt al decennialang over gelijkheid, maar organiseert haar onvoldoende. De illusie van gelijkheid is een scherpe, analytische en tegelijk urgente oproep om het denken én handelen rond discriminatie en racisme fundamenteel te herzien.
Meer nieuws