Participatie

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen is het een goed moment om de staat van de lokale democratie onder de loep te nemen. Wie meldt zich nog aan als kandidaat? Wat vraagt het raadswerk vandaag de dag van mensen? En hoe veilig is het om volksvertegenwoordiger te zijn op lokaal niveau? In gesprek met PONT laat raadsgriffier Dorien van der Kamp haar licht schijnen over de staat van de gemeentepolitiek. Hoewel ze waarschuwt voor zelfcensuur bij raadsleden door het gevolg van agressie en intimidatie, snapt ze dat een groot percentage raadsleden zich deze verkiezingen weer verkiesbaar stelt. "Je ziet bij raadsleden een heilig vuurtje, ze willen echt iets betekenen voor hun directe leefomgeving."

Afgelopen vrijdag is het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA gepresenteerd. De Tweede Kamer debatteert hier nu over. Het (begin)akkoord geeft de ambitie van deze drie partijen weer. Wat betekent dit akkoord voor onze mensenrechten in Nederland? Het College heeft dat in kaart gebracht. In dit nieuwsbericht lichten we hier drie belangrijke thema’s uit: de rechtsstaat, non-discriminatie en de positie van mensen in kwetsbare situaties.

De allerrijkste Nederlanders zetten hun groeiende economische macht steeds vaker om in politieke invloed. Dit concludeert een nieuw rapport van Oxfam Novib, de Open State Foundation en onderzoeker dr. Frederik Heitmüller. De organisaties waarschuwen dat de democratie in gevaar komt doordat een kleine bovenklasse beleid in haar eigen voordeel kan sturen via politieke donaties, intensieve lobbytrajecten en de zogenaamde 'lobbydraaideur'.

Nieuwe aanbevelingen van de UNCAC schetsen tekortkomingen in de Nederlandse aanpak van corruptie. Na lang te hebben gewacht heeft de UNCAC, onder het rapporteurschap van Luxemburg en Vanuatu, een nieuw rapport over Nederland gepubliceerd. Ondanks dat hierin wordt aangemerkt dat de bevindingen actueel zijn tot november 2020, zien wij dat een aantal van de aanbevelingen nog steeds standhouden.

In de kabinetsreactie op de adviezen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) Afrekenen met disbalans (maart 2025) en Meters maken met medebewind (juli 2025), kondigt minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een nadere verkenning aan naar verbetering van monitoring van (bestaande) medebewindstaken. De minister heeft de kabinetsreactie aan de Tweede Kamer gezonden.

Het Instituut voor de Publieke Economie heeft in opdracht van Stichting Weerbare Democratie een rapport over de kwetsbaarheden van rechtsstatelijke waakhonden in Nederland opgesteld. De onderzoekers namen 19 organisaties onder de loep die financieel voor 75% afhankelijk zijn van de overheid en analyseerde mogelijke kwetsbaarheden. De publicatie van het onderzoek was 12 november 2025 en Transparency International Nederland was aanwezig bij de lancering.

Het nieuwe kabinet moet meer doen om Nederland digitaal veiliger te maken. De huidige inspanningen en investeringen voor cybersecurity zijn niet genoeg om de groeiende digitale dreigingen vanuit statelijke actoren en cybercriminelen het hoofd te bieden. Dat vormt een gevaar voor de nationale veiligheid van ons land en zet onze vrijheid, democratie en welvaart steeds meer onder druk. Dat schrijft de Cyber Security Raad (CSR) in een brief aan de informateur (1).

Bijna de helft van de Nederlanders (43%) vindt dat de overheid onvoldoende naar burgers luistert en bijna 60% vindt dat de politiek onvoldoende opkomt voor mensen zoals zij. Daardoor is het vertrouwen van mensen in de politiek laag. Mensen verwachten van politici dat zij weten wat er speelt en bij het maken van keuzes laten zien dat ze verschillende belangen afwegen. Politici zouden volgens burgers beter kunnen weten wat er speelt door meer het land in te gaan en door inspraak te organiseren. Dit zijn de conclusies uit nieuw onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat vandaag verschijnt.

Hoe richt je de organisatie zo in dat communicatie en participatie een logisch en elkaar versterkend geheel vormen? Dat is de vraag die centraal staat in de position paper ‘Het kan niet mét & niet zónder elkaar’.