29 november 2024

Data ethiek

Ervaringen burgers

Recht op vergetelheid

Recht op toegang

Casus Van der Linde

De zaak van activist Frank van der Linde illustreert de problematiek. Hij werd ten onrechte op een terroristenlijst (CTER) geplaatst en onderworpen aan toezicht door de politie en internationale instanties. Ondanks een rechterlijk bevel om een onafhankelijke forensisch onderzoeker toegang te geven tot de systemen, blokkeert de politie deze poging, met een beroep op een vermeend gebrek aan wettelijke grondslag. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ontkent de exclusieve bevoegdheid die de politie haar toeschrijft. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) moet de politie meewerken aan een onderzoeksbevel van de rechter.

Volgens het rapportage van Follow the Money gaat de structurele weigering van de politie om gegevens te delen verder dan individuele zaken. Massale opslag van persoonsgegevens – inclusief onschuldige burgers, slachtoffers en getuigen – vindt volgens het rapportage plaats zonder wettelijke basis. Interne audits wijzen al jaren op non-compliance met de Wet politiegegevens. Niet alleen wordt data niet vernietigd, ook ontbreekt inzicht in wie toegang heeft tot welke informatie.

Datahonger; gebrek aan checks and balances

Ondertussen worden de bevoegdheden van de politie uitgebreid. Nieuwe wetgeving zal de politie toestaan om berichten in besloten chatgroepen te lezen, zelfs voordat strafbare feiten zijn vastgesteld, ook wel bekend als predictive policing. In combinatie met het al omvangrijke gebruik van data, groeit de kans op schendingen van grondrechten.

Experts en de Nationale Ombudsman waarschuwen voor een toenemende machtsongelijkheid tussen de uitvoerende en controlerende macht. Hoogleraar Reijer Passchier pleit voor nieuwe checks and balances. Controle op dataverzameling en -gebruik door de politie is essentieel om massasurveillance en misbruik te voorkomen. Hij stelt dat de huidige praktijk het recht op privacy zwaar onder druk zet en de rechtsstaat ondermijnt. “Door digitalisering wordt de uitvoerende macht alleen maar machtiger. De controlerende macht krijgt steeds minder grip op uitvoerende macht. Deze zaak laat zien dat het probleem verder uit de hand loopt. Er zijn nieuwe checks and balances nodig. Anders komen burgers in de knel.”

Lees het volledige artikel hier.

Over de auteurs

  • Christian Cordoba Lenis

    Christian Cordoba Lenis is nieuwsredacteur voor PONT | Data & Privacy. Cordoba Lenis is geïntrigeerd door het raakvlak tussen technologie en recht. Cordoba Lenis heeft zowel een juridische als een technische achtergrond en waagt zich nu aan het journalistieke vak.

    PONT | Data & Privacy

Gerelateerd nieuws

Datacenters zijn energiecentrales voor informatie

Elektriciteit is een unieke energiedrager: energie wordt verplaatst door elektronen. De ontdekking ervan was een evolutionair proces, maar met de ontdekking van elektromagnetische inductie door Michael Faraday werden de fundamentele natuurwetten zichtbaar en toepasbaar. Een energiedrager is geen brandstof; hij transporteert slechts energie. Die energie kan worden opgewekt met uiteenlopende brandstoffen: gas, kernenergie, zonne-energie of waterkracht. Uiteindelijk hebben al deze bronnen één historische oorsprong: de zon. Zonder de oerknal en onze zon zouden er geen aarde, geen wind of regen, geen fossiele brandstoffen en zelfs geen uranium bestaan.

VNO-NCW en MKB-Nederland kritisch op heropening UBO-register: privacy en veiligheid onvoldoende beschermd

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland uiten stevige kritiek op het ontwerpbesluit waarmee het kabinet de toegang tot het UBO-register opnieuw wil openstellen voor personen en organisaties met een zogenoemd 'legitiem belang'. Volgens de organisaties schiet het voorstel tekort op het gebied van privacybescherming, rechtszekerheid en handhaafbaarheid, terwijl het wél vergaande toegang biedt tot zeer gevoelige persoonsgegevens.

Digitalisering en AI: wat zijn de kansen en risico's?

Digitalisering en kunstmatige intelligentie (AI) veranderen de bouw ingrijpend. Wat kun je ermee in je eigen organisatie, welke risico's moet je in het oog houden en hoe krijg je medewerkers mee? We spreken met Patrick van Dongen van Bouwbedrijf Maas-Jacobs, strategisch AI-marketeer Bert Schonewille en 'baaningenieur' Luc Dorenbosch over de inzichten uit onderzoek en praktijk.

Omgeving

Nieuwe Defensiewet: klaar voor de strijd, maar tegen welke prijs?

De geopolitieke spanning aan de grenzen van Europa neemt toe. Sinds de Russische inval in Oekraïne is veiligheid geen abstract begrip meer, maar een concrete opgave. Binnen Nederland groeit het besef dat de krijgsmacht beter voorbereid moet zijn op crisissituaties en militaire dreiging. Met de Wet op de defensiegereedheid (Wodg) wil het kabinet Defensie in staat stellen sneller te schakelen van vredesorganisatie naar krijgsmacht die direct inzetbaar is bij grootschalige operaties.
Meer nieuws