De AP is, anders dan andere toezichthouders, verantwoordelijk voor het toezien op de naleving van verschillende mensenrechten. Sinds de oprichting van de AP zijn krijgt zij steeds meer verantwoordelijkheden. Hieronder valt onder meer het toezicht op algoritmen die door de overheid worden gebruikt (1). Concreet moet de AP dus toezien op mogelijke discriminatie door algoritmen, naast het toezien op het recht van privacy. “De kern van de rechtstaat zijn de grondrechten, en die grondrechten worden met de dag belangrijker”, concludeert Aleid Wolfsen, voorzitter van de AP.

AI toepassing

Kunstmatige intelligentie kan op verschillende terreinen een waardevolle rol spelen bij het proces van rechterlijke oordeelsvorming. Dat was de boodschap van raadsheer Manuella van der Put. Eerder schreef zij een proefschrift (2) over het onderwerp en ontwikkelde zij, in samenwerking met Nitin Narayan (Jheronimus Academy of Data Science), een tool die praktijkonderzoek mogelijk maakte. De tool had tot doel de rechtsprekende kwaliteiten van AI in Mulderzaken te onderzoeken.

De tool heeft vijf functionaliteiten: [1] De tool toetst de ontvankelijkheid van het beroep door de beroepstermijnen en zekerheidstelling van boetes in één metriek weer te geven en te toetsen. [2] De tool vat de kern van de zaak samen door de tenlastelegging en het verweer te verwerken. [3] De tool vindt vergelijkbare zaken. [4] Het systeem geeft uitkomsten in vergelijkbare zaken weer in een grafiek. [5] Het systeem calculeert wat de mogelijke uitkomst van de voorliggende zaak zou kunnen zijn.

Uit het onderzoek bleek dat het systeem nagenoeg altijd goed kon inschatten of de termijn van het beroep verstreken was of dat de boete nog niet zou zijn betaald. Hoewel dit niet per se getuigt van de intelligentie van het systeem valt niet te ontkennen dat een dergelijke tool niet alleen innovatief, maar zelfs broodnodig is gezien de meer dan 8 miljoen Mulder boetes die jaarlijks worden uitgedeeld. Het ontbreken van een systeem dat de ontvankelijkheid van beroep automatisch toetst lijkt een groot gemis in de huidige rechterlijke afhandeling van dit soort zaken.

Hoewel de AI-tool op het moment nog in de kinderschoenen staat, is het moeilijk om een toekomst in te beelden zonder een plek voor AI-toepassingen in de rechtspraak. Van der Put presenteerde de tool onlangs op een Congres in Wenen. “Toen ik de tool presenteerde ontving ik enorm veel enthousiaste reacties. Op dat moment realiseerde ik me dat niemand hier nog mee bezig is en dat we echt niet achterlopen.”

(1) https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/algoritmes-ai/coordinatie-toezicht-algoritmes-ai/directie-coordinatie-algoritmes-dca

(2) https://pure.uvt.nl/ws/portalfiles/portal/62270608/van_der_Put_Kunstmatige_25_05_2022_emb_tot_25_05_2023.pdf

Over de auteurs

  • Christian Cordoba Lenis

    Christian Cordoba Lenis is nieuwsredacteur voor PONT | Data & Privacy. Cordoba Lenis is geïntrigeerd door het raakvlak tussen technologie en recht. Hij heeft zowel een juridische als een technische achtergrond.

    PONT | Data & Privacy

Gerelateerd nieuws

Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Wgs) – deel 1: Wat maakt de Wgs voor samenwerkingsverbanden mogelijk?

Bij zowel publieke als private organisaties bestaat er behoefte om gegevens uit te wisselen. Bijvoorbeeld om fraude en ondermijning aan te pakken. Op basis van de privacyregelgeving (bijvoorbeeld de AVG) mag dat niet zomaar. De Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Wgs) gaat een basis bieden voor gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden die het doel hebben fraude, criminaliteit en/of ondermijning tegen te gaan.

Data & Privacy

Microsoft: Russische hackers spioneerden op e-mails van Microsoft-klanten

Microsoft heeft bevestigd dat Russische hackers mailboxen van werknemers hebben bespioneerd en e-mails van klanten hebben gestolen, dit laat Reuters in een persbericht weten (1).

Data & Privacy

Algoritmes en discriminatie hebben hoofdrol in privacytoezicht

In 2023 kwam de toeslagenaffaire in een nieuwe fase met de verhoren van de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening. Tegelijk werd pijnlijk duidelijk dat er nog bitter weinig veranderd is. Terwijl de enquêtecommissie de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in 2023 meermaals uitnodigde om uit te leggen hoe het in het verleden zo vreselijk heeft kunnen misgaan, speelden in datzelfde jaar algoritmes en discriminatie nog altijd de hoofdrol in het werk van de AP. Dat staat in het jaarverslag 2023 van de AP.

Data & Privacy

Laadinfrastructuur stelt bescherming elektriciteitsnet én persoonsgegevens op de proef

Het laadnetwerk voor elektrische voertuigen is vitale infrastructuur. Hoe kwetsbaar zijn laadpalen voor cyberaanvallen en bij wie belanden je persoonsgegevens als je je auto oplaadt?

Data & Privacy