Water, bodem en natuur

Met een goed doordacht beplantingsplan kun je veel meer bereiken dan een mooi beeld. Het is cruciaal voor klimaat, bodem, biodiversiteit, gezondheid én onze band met een plek. Groen kan een omgeving letterlijk gezonder maken: schonere bodem, betere luchtkwaliteit, verkoeling op hete dagen én plekken waar mensen zich prettig, veilig en verbonden voelen. Groen leeft, zuivert, verkoelt en verbindt.

Steeds vaker dringt zout water ons land binnen, voor een deel als gevolg van klimaatverandering. Wat betekent dit voor het water- en bodemsysteem, voor de landbouw en de natuur? Om dit te onderzoeken, heeft het Rijk samen met STOWA een ambitieus programmaplan opgesteld: ‘Omgaan met zout in landbouw, natuur en waterbeheer’. Voor het jaar 2025 is 400.000 euro beschikbaar om een start te maken. Het doel is een meerjarig kennisprogramma met een budget van ongeveer 1 miljoen euro per jaar.

Nederland staat voor grote wateruitdagingen – van droogte tot drinkwatertekorten en schoner water. Het bedrijfsleven pakt graag de handschoen op om samen met de overheid te werken aan voldoende beschikbaarheid van water en in de verbetering van de kwaliteit ervan. Dat aanbod doen VNO-NCW en MKB-Nederland in aanloop naar het Commissiedebat water van de Tweede Kamer op 24 september. Beleid wat werkbaar is in de praktijk is daarbij het uitgangspunt.

In een tijd waarin stedelijke omgevingen groeien en de vraag naar woningen toeneemt, lijkt de bebouwing van onze leefomgeving onvermijdelijk. Maar wat als woningbouw niet ten koste gaat van de natuur, maar juist een katalysator wordt voor méér groen? Steeds vaker is woningbouwontwikkeling niet alleen kans om mensen een thuis te geven, maar ook om steden en dorpen leefbaarder, gezonder én mooier te maken. Want waar nieuwe huizen gebouwd worden, kan ook nieuwe natuur bloeien.

De ministeries van LVVN en I&W, Rijkswaterstaat en STOWA hebben een ambitieus programmaplan laten opstellen, getiteld ‘Omgaan met zout in landbouw, natuur en waterbeheer’. De aanleiding is de toenemende verzilting van water en bodem mede door klimaatverandering. Dat levert de nodige kennisvragen op, die in dit plan worden geagendeerd. Voor dit jaar (2025) is 400 duizend euro beschikbaar om een start te maken met de uitvoering. De programmapartners hebben de intentie de komende tijd de financiering voor de looptijd van het gehele meerjarige programma – geschat op 1 miljoen euro per jaar - op tafel te krijgen.

Een zeldzame plant of dier kan in Nederland een compleet woningbouwproject jaren vertragen. Wie denkt dat natuurinclusief landschapsontwerper en medeoprichter van NL Greenlabel, Nico Wissing, staat te juichen bij dergelijke ontwikkelingen, heeft het mis. “We slaan soms volledig door en dat zet natuurinclusief bouwen in een kwaad daglicht. Natuurinclusief bouwen en economische belangen kunnen prima hand in hand gaan, als we maar tijdig de woningbouwopgave en natuurwaarden op elkaar afstemmen. We zijn tot slot te gast in het landschap.”

Voortaan kan nóg beter worden gemonitord hoe klimaat, natuur en milieu ervoor staan in Nederland. Het voormalige Green Deal Dashboard - dat inmiddels Dashboard Duurzaamheid heet - is eind augustus van dit jaar uitgebreid. Beleidsmakers, onderzoekers, journalisten en geïnteresseerde burgers krijgen grafieken over meer thema’s te zien, gedetailleerdere informatie en soms ook actuelere data. De data zijn gedeeltelijk afkomstig van externe partijen, zoals De Nederlandsche Bank en het KNMI.

Nederlanders gebruiken dagelijks gemiddeld 128 liter drinkwater per persoon. Vóór 2035 moet dit verbruik, volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, met 20 procent gedaald zijn. Een enquête onder professionals uit de drinkwater- en installatiesector laat zien dat er brede steun is voor waterbesparende maatregelen, al zijn er ook zorgen over de haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Een herziene NEN 6922 (een norm die helpt bij het vaststellen of een gebouw zuinig met drinkwater omgaat) kan hierin een rol spelen.

De herziening van de Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater is op 5 november definitief geworden, na instemming in de Raad van de Europese Unie. De herziene richtlijn omvat een pakket aan maatregelen dat moet leiden tot een betere bescherming van de waterkwaliteit en de volksgezondheid in Nederland en Europa. Zo komen er strengere kwaliteitseisen voor de inzameling en behandeling van huishoudelijk afvalwater in heel Europa. Dit betekent meer inspanningen voor gemeenten (riolering) en waterschappen (zuivering van rioolwater). De richtlijn zal de komende jaren door het Rijk in de nationale wetgeving moeten worden opgenomen. De waterschappen investeren volop om op tijd aan alle nieuwe eisen te voldoen.