Rijksadviseur Jannemarie de Jonge: “Voor het eerst sinds lange tijd worden weer vragen gesteld over de ruimtelijke inrichting van onze leefomgeving. Dit is moedig én noodzakelijk. De grote opgaven die op ons afkomen vragen om een nationale visie en scherpe, integrale, ruimtelijke keuzes. Provincies vragen hier ook nadrukkelijk om. Rijk, andere overheden en maatschappelijke partners moeten provincies hierin ondersteunen.”

Rijksadviseur Wouter Veldhuis: “De Nationale programma’s zijn bij aantreden van het demissionaire kabinet ingezet om uitvoeringskracht te organiseren. Dat heeft goed gewerkt om snelheid te maken, maar de sectorale insteek van de programma’s werkt belemmerend nu de provincies integrale toekomstbestendige voorstellen op tafel hebben gelegd. Programma’s die thematisch nauw verwant zijn, zowel in het stedelijk als landelijk gebied, worden niet met elkaar verbonden. Terwijl er juist nu wendbaarheid en samenhang nodig is.”

Zoetwaterbeschikbaarheid onder druk

Een belangrijk thema dat de gehele samenleving raakt, is de zoetwaterbeschikbaarheid. Het is duidelijk dat de beschikbaarheid niet voldoende is om aan de (verwachte) vraag te voldoen. Veel provincies zijn afhankelijk van het IJsselmeer als ‘nationale regenton’. Er dreigt een dringend verdeelvraagstuk tussen provincies te ontstaan wanneer de zoetwaterbeschikbaarheid niet structureel wordt vergroot.

Ook de zoetwatertoevoer via de grote rivieren zal naar verwachting grilliger worden, met meer periodes van schaarste tot gevolg. Provincies kijken op dit thema vooral naar het Rijk en vragen om structurerende keuzes over de verdeling van zoet water in Nederland. Dat is een opgave voor de komende decennia, maar het Rijk kan nu al inzetten op waterbesparing en een afwegingskader ontwikkelen die helpt te bepalen welke watervraag in de toekomst wel en niet (meer) wordt gefaciliteerd.

Energie van de toekomst

Een ander belangrijk thema is energie. Op nationaal en internationaal niveau zijn de afgelopen jaren concrete afspraken gemaakt die stellen dat de economie van de toekomst klimaatneutraal is en circulair.

Het CRa signaleert dat de provinciale voorstellen voornamelijk redeneren vanuit het faciliteren van het heden: het huidige economische systeem, de bestaande sectoren, de huidige locaties van industrieclusters en de daarmee samenhangende infrastructuur. De vraag hoe de economie zich tussen 2030 en 2050 ontwikkelt en waar verschuivingen verwacht kunnen worden, blijft onbeantwoord.

Blijft alle energie-intensieve industrie in Nederland? En sluit de snelheid waarmee deze bedrijven moeten verduurzamen eigenlijk wel aan op bijvoorbeeld de tijd die het duurt om een nationale waterstofbackbone te ontwikkelen? Dit vraagt om een visie van het Rijk op de economie van de toekomst: in wat voor een samenleving willen we leven?

Houd gezamenlijk leerproces vast

Het CRa ziet het als een grote winst dat er, in de aanloop naar de Nota Ruimte, tussen Rijk en regio’s een proces van gezamenlijk leren en verkennen op gang is gebracht. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn aan verschillende ontwerp- en vergadertafels met elkaar in gesprek geraakt over de ruimtelijke toekomst van Nederland.

Het CRa moedigt alle betrokkenen en ook het nieuwe kabinet aan om het gesprek voort te zetten. Want alleen samen komen we verder.

Gerelateerd nieuws

Rli: Economische groei moet niet langer heilig zijn in beleidsvorming

“Wat goed is voor het bbp, is niet per se ook goed voor de inwoners van Nederland.” Overheden moeten fundamenteel heroverwegen hoe hun beleid tot stand komt, waarbij geld niet de enige of belangrijkste afweging is. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving in hun nieuwste advies. Brede welvaart moet daarom in de gehele beleidscyclus centraal staan om goede politieke- en beleidskeuzes te maken.

Klimaat

Funderingsproblematiek: juridisch een wereld te winnen

In februari 2024 heeft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (hierna: de Raad) het advies ‘Goed gefundeerd; Advies om te komen tot een nationale aanpak van funderingsproblematiek’ uitgebracht over de funderingsproblematiek en de grondverzakkingen die daardoor mogelijk volgen. Veel woningen in Nederland hebben schade aan de fundering en dit zullen er de aankomende jaren, door onder andere klimaatverandering, alleen maar meer worden. Voor degene die geïnteresseerd is in de bestuursrechtelijke aspecten van dit advies en enkele voorbeelden uit de jurisprudentie, is bij deze blog aan het goede adres!

Klimaat

Commentaar: Duivelse details hoofdlijnenakkoord getuigen van wezenlijk andere kijk op sociale huur

“Hugo de Jonge kan opgelucht ademhalen.” Dat is de kern van menige reactie op de woonplannen in het Hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB, want dat zou een voortzetting zijn van de door de minister ingezette koers. Maar er zijn ogenschijnlijk kleine verschillen die grote gevolgen hebben voor de bouw van sociale huur.

Rijksaanpak dakloosheid komt niet van de grond, dus presenteren Kamerleden een eigen plan

De aanpak van het Rijk voor het bestrijden van dakloosheid komt slechts mondjesmaat van de grond. Onacceptabel, vinden Kamerleden Sandra Beckerman van de SP en Lisa Westerveld van GroenLinks-PvdA. Zij presenteren in een initiatiefnota aanvullend beleid. “Een mooi plan presenteren met mooie persberichten en krantenkoppen is niet genoeg.”

Omgeving