Dit komt vooral doordat door de koppeling aan het Wml ook de AOW met 1,2 procent omhoog gaat. Alle AOW-gerechtigden profiteren dus van deze verhoging. Terecht gaf BBB-Kamerlid Mona Keijzer al tijdens de behandeling van het wetsvoorstel aan dat “Dit (wets)voorstel kost 850 miljoen euro en het grootste gedeelte (ruim 60%) gaat naar gepensioneerden, terwijl dat niet vanzelfsprekend de mensen zijn die niet rond kunnen komen, althans degenen met wat hogere pensioenen”.

Rijk en arm ontmoet elkaar minder

Op 9 april reageert (2) FNV-vicevoorzitter Zakaria Boufangacha op dit artikel. Volgens hem zouden wij leven in een universum waarin armoede niet bestaat en de bestaanszekerheid van grote groepen niet sterk onder druk staat. “Een wereld ook waarin de verontrustende berichten van het SCP geen probleem lijken te zijn en het prima is dat arme en rijke Nederlanders elkaar steeds minder ontmoeten en in gescheiden werelden leven.” Vooral het laatste is interessant. Het is inderdaad zorgelijk dat rijke Nederlanders steeds minder in aanraking komen met mensen met een gemiddelde of lage welvaart. Ook deze site (3) berichtte hierover.

Commissie sociaal minimum

Bestaanszekerheid staat boven aan de politieke agenda nadat de commissie sociaal minimum afgelopen zomer een rapport (4) uitbracht. Met behulp van budgetberekeningen beantwoordt de commissie de vraag wat minima nodig hebben om rond te komen om mee te doen. Afhankelijk van de huishoudsamenstelling zouden alleenstaanden en stellen zonder kinderen bijna 100 tot 200 euro per maand tekortkomen. Een paar met één of meerdere kinderen heeft een tekort van 200 tot bijna 500 euro per maand, AOW’ers zonder aanvullend pensioen ruim honderd euro per maand over houden. Dit komt doordat de AOW is gebaseerd op een inkomensbegrip, waardoor AOW’ers veel meer inkomen krijgen dan andere sociale minima.

Oplossingsrichtingen

De commissie geeft ook aan hoe bestaanszekerheid onder minima is te verbeteren. Om de armoede onder gezinnen te verbeteren stelt zij voor om de kinderbijslag of het kindgebonden budget te verhogen. Om de armoede onder alleenstaanden en stellen zonder kinderen te verbeteren stelt zij voor om de huurtoeslag te verhogen. In de begroting van 2024 zijn beide voorstellen overgenomen. De commissie adviseert overigens om het Wml en de meeste daaraan gekoppelde uitkeringen zoals bijstand extra met 7% te verhogen, maar zij adviseert nadrukkelijk wel om de AOW te ontkoppelen om armoede zo gericht mogelijk te bestrijden.

Verhoging Wml leidt tot minder werkgelegenheid

Belangrijk is om niet alleen statisch en statistisch te kijken naar de bijstand en het Wml. Een beleidsmatige verhoging van het Wml leidt ook tot hogere toeslagen en heffingskortingen. Ook de lonen net boven het Wml zullen omhooggaan. De arbeidsmarkt zal voor de minder productieve werknemers onbereikbaar worden. Het CPB heeft op verzoek van de commissie berekend dat deze verhoging van het sociaal minimum en het Wml circa 40.000 banen zal kosten. De commissie geeft aan dat dit geldt voor veel maatregelen die bijdragen aan het terugdringen van armoede. Echter, de CPB-doorrekening maakt duidelijk dat maatregelen zoals een verhoging van het kindgebonden budget of huurtoeslag veel kosteneffectiever zijn en minder banen kosten.

SCP kiest ander perspectief

Terwijl veel discussies over bestaanszekerheid gaan over inkomensbeleid en sommige verengd worden tot wel of niet verhoging van het Wml, kiest het recent uitgebrachte SCP rapport (5) een andere invalshoek. Zij geeft aan dat de oplossingen voor bestaansonzekerheid gezocht moeten worden in de arbeidsmarkt of woningmarkt. Volgens het SCP vraagt dit om een aantrekkelijke openbare ruimte, breed toegankelijke publieke voorzieningen en een verbindend verenigingsleven. De hernieuwde aandacht voor het verbeteren van wijken – zoals met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid – is een voorbeeld om de kloof te dichten, schrijft het SCP. Ook een baan is cruciaal. Een andere plek waar kansen liggen voor het bevorderen van meer gedeelde leefwerelden, is volgens het SCP de werkvloer. Mijn conclusie is dan ook dat een extra verhoging van het Wml en daarmee gepaard gaande banenverlies het paard achter de wagen spant van bestaanszekerheid. Een oplossing kan beter gezocht kan worden in de woningmarkt of arbeidsmarkt. Met dit in achterhoofd doet de Senaat er goed aan om de extra verhoging van het Wml te verwerpen.

1. https://www.trouw.nl/opinie/de-minima-zijn-er-nu-wel-voldoende-op-vooruitgegaan~bf32566a/

2. https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/algemeen-nieuws/2024/04/schandalig-dat-eerste-kamer-verhoging-minimumloon

3. https://sociaalweb.nl/nieuws/de-rijkste-en-armste-nederlanders-ontmoeten-elkaar-steeds-minder/

4. https://open.overheid.nl/documenten/d0ab26e9-096b-41fd-ada9-ede686c99169/file

5. https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2024/04/05/de-rijkste-en-armste-nederlanders-ontmoeten-elkaar-steeds-minder

Over de auteurs

  • Raymond Gradus

    Raymond H.J.M. Gradus is hoogleraar bestuur en economie van de publieke en non-profit sector aan de Vrije Universiteit Amsterdam, en is tevens verbonden aan de vakgroep Accounting en het Zijlstra Center for Public Control, Leadership and Governance.

Gerelateerd nieuws

Opinie: Verlaging eigen risico zorgt voor meer jongeren met schulden

Deurwaarders zien steeds meer jongeren met schulden, zo meldde de NOS onlangs op basis van eigen onderzoek. Betaalachterstanden bij zorgverzekeringen is een van de oorzaken van deze toename. Op het eerste gezicht wekt het NOS onderzoek verbazing. Bij jongeren denk je aan mensen in de leeftijd van 12 tot 18 jaar. Echter, jongeren tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd bij hun ouders en hoeven dus niet zelf voor hun zorgverzekering te betalen. In het NOS bericht wordt geen enkele leeftijd genoemd. Het kan niet anders dan dat het hier gaat om mensen ouder dan 18 jaar. Jongvolwassenen dus en niet echt jongeren.

Zorg & Sociaal

Wat wil coalitie nu echt met de zorg en het sociaal domein? Antwoord: geen idee

Bijna zes maanden hebben PVV, VVD, NSC en BBB erover gedaan om tot hun akkoord op hoofdlijnen te komen. Het is, gezien die lange looptijd, wonderlijk dat er geen samenhangende visie op bijvoorbeeld het terrein van zorg en het sociaal domein zichtbaar is, ziet Tom Reijner.

Zorg & Sociaal

Vergroten bestaanszekerheid: stop met dweilen met de kraan open

Bestaanszekerheid wordt door mensen uit de ruimtelijke ordening vaak gezien als iets van het sociaal domein. “Daar hoeven wij niets mee”, klinkt het. Elanda de Wit en Frans Wittenberg betogen dat het tegendeel waar is. Juist vanuit de ruimtelijke ordening kan een groot verschil worden gemaakt met het vergroten van bestaanszekerheid. Dit in combinatie met maatregelen vanuit het sociaal domein. Anders gezegd: een domeinoverstijgende aanpak is nodig, langs drie lijnen.

Omgeving

Is het gemiddelde nog relevant in de huidige samenleving?

Sinds januari 2024 maakte ik de overstap van de Jeugdzorg naar de Gehandicaptenzorg. Een andere sector in een andere regio. En ook al zijn de sectoren nog zo verschillend, op hoofdlijnen kampen ze met dezelfde uitdagingen. Vanuit een verwonderende blik reflecteer ik op wat ik zie. In de sector, de organisatie maar bovenal in de maatschappij. In dit artikel licht ik de verwondering rondom de maatschappij eruit. Naast de reflectie doe ik een aantal suggesties in anders denken en handelen, wat in mijn beleving de mensen die zorg ontvangen ten goede kan komen.

Zorg & Sociaal